"तुम्हाला काय?" — उत्तर संपलं की भाजपची हीच नवी ढाल!

     रामाच्या नावाने देशभर फिरून देणगी मागायची, श्रद्धेच्या नावावर भावनांचा महासागर उसळवायचा, लाखो-कोट्यवधी रुपये जमा करायचे आणि त्याच पैशांच्या कथित गैरव्यवहारावर प्रश्न उपस्थित झाला की भाजपच्या प्रवक्त्यांचा एकच रटाळ जप सुरू होतो—"हिंदूंचा चंदा हिंदूंनीच लुटला, तुम्हाला काय?"

     वा! काय तर्क आहे! म्हणजे आता चोरी झाली की नाही, हा प्रश्न विचारायचाच नाही. आधी प्रश्न विचारणाऱ्याचा धर्म तपासायचा. प्रश्नाला उत्तर देण्याऐवजी प्रश्नकर्त्यालाच आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभं करण्याची ही राजकीय कला भाजपने चांगलीच आत्मसात केली आहे.

     पण एक साधा प्रश्न आहे. हा सवाल नेमका कोणाला विचारला जातो आहे? मुस्लिमांना? त्यांनी या विषयावर रस्त्यावर उतरून आंदोलन केले आहे का? त्यांनी देणगी दिली होती का? उलट नाराजी व्यक्त करणारे, उत्तर मागणारे आणि पारदर्शकतेची मागणी करणारे अनेक हिंदूच आहेत. मग "तुम्हाला काय?" हा सवाल प्रत्यक्षात स्वतःच्या समाजालाच विचारला जात आहे. म्हणजे श्रद्धेने पैसे द्यायचे हिंदूंनी आणि हिशेब मागितला तर त्यांनाच गप्प बसवायचे!

     भाजपला प्रत्येक विषयात धर्माचा रंग मिसळण्याचे व्यसन जडले आहे. बेरोजगारीवर प्रश्न विचारा—धर्म. महागाईवर प्रश्न विचारा—धर्म. शेतकऱ्यांबद्दल विचारा—धर्म. आणि आता देणगीच्या कथित गैरव्यवहाराबद्दल विचारा—तरीही धर्म! जणू प्रशासन, उत्तरदायित्व आणि पारदर्शकता या शब्दांना भाजपच्या राजकीय शब्दकोशात जागाच उरलेली नाही.

     सत्ता मिळवताना रामाचे नाव पुढे करायचे; पण रामाच्या नावाने जमा झालेल्या प्रत्येक रुपयाचा हिशेब द्यायची वेळ आली की अचानक "तुम्हाला काय?" असा उद्धट सवाल विचारायचा. हा आत्मविश्वास नाही; हा उत्तर देण्यास असमर्थ ठरलेल्या सत्तेचा अहंकार आहे.

     लोकशाहीत जनतेचा पैसा, जनतेचा विश्वास आणि जनतेची श्रद्धा यांपैकी कोणतीही गोष्ट सत्ताधाऱ्यांची खासगी मालमत्ता नसते. देणगीदारांना प्रश्न विचारण्याचा अधिकार आहे आणि त्या प्रश्नांची स्पष्ट, पारदर्शक उत्तरे देण्याची जबाबदारीही संबंधित व्यवस्थेवर असते. उत्तराऐवजी भावनिक घोषणाबाजी केली की संशय अधिकच वाढतो.

     भाजपचे प्रवक्ते लक्षात ठेवोत—प्रश्न विचारणारा प्रत्येक नागरिक विरोधक नसतो आणि उत्तर मागणारा प्रत्येक हिंदू देशद्रोही नसतो. श्रद्धा म्हणजे शरणागती नव्हे; श्रद्धा म्हणजे विश्वास. आणि विश्वास टिकवायचा असेल तर घोषणांनी नव्हे, तर हिशेबाने टिकवावा लागतो.

     आता जनतेसमोर प्रश्न एकच आहे—रामाच्या नावाने गोळा झालेल्या निधीचा पारदर्शक हिशेब दिला जाणार का? की पुन्हा एकदा मूळ मुद्द्यावर पडदा टाकण्यासाठी धर्म, भावना आणि घोषणांचा धुरळा उडवला जाणार?

     कारण इतिहास सांगतो—सत्य लपवण्यासाठी धुरळा कितीही उडवला तरी तो कायमचा पडदा बनत नाही. धुरळा खाली बसतो, पण प्रश्न तसाच उभा राहतो. आणि त्या प्रश्नाचे उत्तर "तुम्हाला काय?" असे नसते; उत्तर हिशेबाच्या भाषेतच द्यावे लागते.

• डॉ आर जी देशमुख,  असिस्टंट कमिशनर ऑफ पोलीस (रि)